Koło SPK

Genezy powstania Koła SPK Luton-Dunstable doszukać się trzeba prawdopodobnie w istniejącym w roku 1949 Kole S.P.K. nr. 364 w Hostelu Marsworth koło Tring (Herts). Koło to uległo likwidacji w kwietniu 1960 roku, a członkowie zlikwidowanego Koła i hostelu oraz innych wojskowych obozów w dużej mierze przenieśli się do Luton i Dunstable, gdzie mogli łatwo znaleźć dobrze płatną pracę w przemyśle inżynieryjno-samochodowym.

18 lutego 1962 roku, z inicjatywy Jana Chruściaka i przy pomocy Jerzego Jeronia i Jana Sadowskiego, powstał Komitet, którego zadaniem było stworzenie Koła S.P.K. Po uzgodnieniu z władzami głównymi S.P.K. w Londynie w dniu 18 marca 1962 roku zwołano zebranie, na które przybyło 45 osób chętnych do wstąpienia do nowo tworzącego się Koła. Na tym zebraniu, w którym brali udział przedstawiciele władz głównych S.P.K., wybrano Zarząd Koła i pierwszym jego prezesem został inicjator idei utworzenia organizacji kombatanckiej na tym terenie, Jan Chruściak, a w skład Zarządu weszli: Marian Hamerski, Stanisław Alasiński, Stanisław Biskupski, Stefan Zieliński oraz Tadeusz Tobiasiewicz. Zostali oni zatwierdzeni przez władze główne S.P.K. jako pierwszy Zarząd Koła, któremu nadano numer 364 (dawnego Koła w Mansworth).

Od tego czasu praca w nowym Kole S.P.K. poszła naprawdę szybkim tempem i w ciągu niespełna roku został zakupiony duży dom przy 68, New Bedford Road na siedzibę Koła, gdzie założono także Klub S.P.K. Dom ten jednak był zbyt mały dla ówczesnych entuzjastów rozszerzonego już Zarządu, dlatego też, z inicjatywy prezesa Jana Chruściaka i jemu podobnych zapaleńców, postanowiono w czynie społecznym rozbudować Dom o dużą salę taneczną. Pierwsza impreza na nowej sali, Święcone Jajko, odbyła się 10 kwietnia 1972 roku, z udziałem 150 osób. Co roku w siedzibie Koła 364 odbywa się przynajmniej 5 dużych imprez o charakterze narodowo-rozrywkowym. W latach wcześniejszych frekfencja rodaków i ich angielskich gości była bardzo duża; obecnie - ledwie zadowalająca.

Koło posiada własny sztandar, ufundowany przez społeczność polską w Luton-Dunstable, poświęcony we własnym kościele parafialnym i wręczony na ręce pierwszego sztandarowego, Tadeusza Połatajko, przez generała Stanisława Kopańskiego.

W czasie swego istnienia nasze Koło S.P.K. gościło wielu dostojnych przedstawicieli władz kościelnych i państwowych. Należeli do nich Ks. Kardynał Władysław Rubin, Ks. Arcybiskup Szczepan Wesoły, prezydenci Przeczpospolitej Polskiej Kazimierz Sabat oraz Ryszard Kaczorowski, Infuat Stanisław Świerczyński, burmistrzowie miasta Luton, członkowie naczelnych władz Federacji i Oddziału W.B. S.P.K. Gościnnie przyjmowano przybyłe z Polski grupy byłych więźniów obozów koncentracyjnych. Staraniem Koła S.P.K. i Anglo-Polish Society, w 1990 roku ufundowano i umieszczono na zewnętrznej ścianie Domu pamiątkową tablicę ku czci poległych i pomordowanych w Katyniu, a także tablicę ku pamięci zmarłego założyciela Koła, Jana Chruściaka.

7 listopada 1987 roku, z nieznanych dotąd powodów, w Domu S.P.K. wybuchł pożar, który doszczętnie zniszczył pomieszczenia klubowe oraz częściowo salę taneczną. Groziło to likwidacją ośrodka kombatanckiego. Zdołano jednak dokonać odbudowy własnym nakładem pracy i środków finansowych.

Koło S.P.K. Luton-Dunstable od lat wspomaga finansowo działalność Instytutu i Muzeum im. Generała Sikorskiego, Bibliotekę Polską w POSK-u, P.M.S., Związek Inwalidów, Polską Szkołę Przedmiotów Ojczystych, Fundusz Pomocy Polakom na Wschodzie, szpitale w Kraju, polską prasę (Dziennik Polski), a także potrzeby naszego kościoła parafialnego w Dunstable, nie zapominając o własnych członkach-emerytach w czasie Świąt Bożego Narodzenia.

Nasze Koło S.P.K. ma największą liczbę członków w ramach całej organizacji S.P.K. w Wielkiej Brytanii; od 45 osób w 1962 roku doszło do stanu blisko 500 członków (lata 80-te), a obecnie 196. W ciągu 39 lat istnienia Koła siedem osób piastowało funkcję prezesa: Jan Chruściak - 5 lat, Benedykt Zieliński - 1 rok, Jerzy Nowacki - 1 rok, Marian Hamerski - 2 lata, Marian Biskupski - 1 rok, Irena Chruściak - 8 lat, Leonard Nowak - 21 lat.

Parafia